SSCB'nin Kurulması ve Orta Asya'daki Türk Devlet ve Topluluklarıyla İlgili Gelişmeler

SSCB'nin Kurulması ve Orta Asya'daki Türk Devlet ve Topluluklarıyla İlgili Gelişmeler

Çarlık Rusyası’nda yaşayan Türklerin ilk siyasal uyanış hareketi 19. yüzyılın ikinci yarısında Ceditçilik (Yenileşme) akımının bir sonucu olarak gerçekleşir. Yenileşme akımı biri basın, ikincisi modern eğitim veren Cedit okulları olmak üzere birbirini destekleyen iki alanda gelişir. Kırımlı aydınlardan Gaspıralı İsmail Bey’in çıkardığı “Tercüman” gazetesi ve diğer yayınları Türkistan coğrafyasındaki yenileşme akımının güçlenmesinde etkili olanların başında gelir. “ Dilde, fikirde, işte birlik” sloganı ile Gaspıralı İsmail Bey “Bütün Türklere ortak dilde hitap edecek millî basını faaliyete geçirmek” amacıyla gazete çıkarmak için Rus makamlarına ilk başvurusunu 1879’da yapar ve izin alamaz. Bu cevaba rağmen çalışmalarına devam eden Gaspıralı, gazetenin finansmanı için gerekli parayı denkleştiremeyince Eşi Zühre Hanımın mücevher ve kıymetli eşyalarını satar. Gaspıralı İsmail Bey toplanan parayla Petersburg’dan eski bir matbaa makinesi alır ve İstanbul’dan getirtilen harfler ile matbaa faaliyete girer. “Tercüman” gazetesi Kırım’ın Ruslar tarafından işgalinin 100. yıldönümünde 10 Nisan 1883’de yayın hayatına başlar. İstanbul Türkçesi ile yayımlanan Tercüman, Kırım’dan başlayıp Kafkasya, Kazan, Urallar, Sibirya’da Türkistan Türkleri arasında okunur, II. Abdülhamid’in izni ile Osmanlı Devleti’nde dahi satılır. Gazete gerek Rusya’da gerekse diğer coğrafyalarda yaşayan Türk ve Müslümanların siyasi, sosyal, kültürel, milli ve dini problemlerini dile getirir. Prof. Dr. Mehmed Fuad Köprülü İsmail Gaspıralı’nın önemini “Bütün hayatını Türklüğün yükselmesine sarf eden İsmail Bey, Türk halkının ebedî şükranlarına layıktır” diye ifade eder.
qr
İNDİR:
PAYLAŞ:

    Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmanız gerekmektedir.