Dalga

Dalga

Hepiniz durgun bir göl veya bir su birikintisinde bir taş parçasının düşmesiyle oluşan şekil değişikliğini gözlemlemiştir. Çoğu zaman bizler bir bağlamanın, bir gitarın, bir viyalonselin ya da bir sazın gergin tellerinin titreşimi sonucunda açığa çıkan sesin güzelliğine hayran kalmışızdır. Ya da çevresindeki iletişim araçlarından olan cep telefonu, televizyon, radyo vb. aygıtların çalışma prensiplerinde sürekli “dalga” sözcüğünü duya gelmişizdir. Bu ve benzeri birçok olayda adı geçen “dalga” kavramı acaba ne demektir?Şimdi durgun bir su yüzeyine düşen bir taş parçasının su yüzeyinde oluşturduğu dairesel şekillerin nasıl oluştuğunu inceleyelim. Belli bir yükseklikten bırakılan taş sahip olduğu kinetik enerjiyi suya aktarırken suda bir şekil değişikliği meydana gelecektir. Bu sarsıntı sayesinde suya aktarılan bu enerji ortamda “dalga” adını verdiğimiz şekiller oluşturarak ilerleyecektir. İlerleyen bu dalga suda yüzen bir cisme yaklaştığında bu şekil değişikliği ile cisim yukarı ve aşağı yönde hareket edecek fakat cisim öteleme hareketi yapmayacktır. Yani, dalga bir yerden başka bir yere hareket ederken, su onunla birlikte hareket etmemektedir. Sonuç olarak dalga; herhangi bir enerjinin taşınması ve iletilmesine yol açan titreşimlere verilen isimdir. Herhangi bir etkiyle oluşan dalgaların enerji taşıdığına bir başka örnek ise kuşkusuz depremlerdir. Depremler, yerkabuğunun derinliklerinde kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yer yüzeyini sarsma olayıdır. Yer kabuğundaki kırılmalar neticesinde açığa çıkan enerji, oluşan şok dalgaları ile iletilerek geçtiği yerlerde bu enerjinin boşalmasına ve dolayısıyla can ve mal kaybına sebep olabilmektedir. Belli bir yükseklikten bırakılan taşın su yüzeyinde oluşturduğu şekil değişikliğini yani dalgamızı daha yakından inceleyelim. Ama bu sefer taş yerine bir dalga kaynağımız olsun ve sürekli dalgalar oluştursun. Sarsıntıdan dolayı suyun normal seviyesinden itibaren yer değiştirdiği en yüksek noktaya dalga tepesi ve en alçak noktaya da dalga çukuru denir. Ortamdaki su taneciklerinin maksimum yer değiştirmesi ise “genlik” olarak ifade edilir. Oluşan bir tepe ile komşu tepe arasındaki uzaklığa “dalga boyu” denir. Aynı durum iki çukur arasındaki mesafe içinde geçerlidir. Yani dalga boyu, dalga üzerindeki en yakın herhangi iki özdeş nokta arasındaki uzaklıktır. ”λ” (lamda) ile gösterilir Bir noktadan geçen ardışık dalgaların özdeş iki noktası için gerekli olan süre ise dalganın periyodu olarak adlandırılır. Yani tam bir dalganın oluşması için geçen süredir.“T” harfi ile gösterilir. Birimi saniyedir. Frekans ise; birim zamanda örneğin 1saniyede belirlenen bir noktadan geçen tepelerin (ya da çukurların yahut dalga üzerindeki herhangi bir noktanın) sayısıdır. “f” harfi ile gösterilir.
qr
İNDİR:
KANALI: Fizik

    Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmanız gerekmektedir.