İslami Dönem Türk Edebiyatının İlk Eserleri

İslami Dönem Türk Edebiyatının İlk Eserleri

KUTADGU BİLİG’DEN Öküş sözleme, söz birer sözle az Tümen söz tügünin bu bir sözde yaz Kişi togdı, öldi, sözi kaldı kör Özü bardı yalnuk, atı kaldı kör Bilip sözlese söze biligke sanur Bilgisiz sözi öz başını yiyür GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE Çok konuşma, sözü az ve birer birer söyle Yüz binin düğümünü bu bir sözde çöz Kişi doğdu, öldü, sözü kaldı, gör Özü gitti insanın, adı kaldı, gör Bilerek söylenen söz bilgi sayılır Bilgisizin sözü kendi başını yer Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig adlı bu eserinde kültür tarihimizi aydınlatabilecek düşünceleri, toplumun değer yargılarını, insanın evrensel boyuttaki sorunlarını ele alıp işlemektedir. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’i, dönemin Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunar. Eser, yönetici konumundaki kimselere yol gösterici içeriğiyle ilk Türkçe siyasetname vasfına sahiptir. ATABETÜ’L HAKAYIK’TAN Yalancı insandan, uzak dur ve kaç Sen de ömrünü doğrulukla geçir Ağzın ve dilin süsü doğru sözdür Sözünü doğru söyleyerek dilini süsle Yüknekli Edib Ahmet Hakikatlerin Eşiği anlamına gelen Atabetü’l Hakayık, Yüknekli Edip Ahmet tarafından kaleme alınmıştır. İslami devir Türk edebiyatının elde bulunan ikinci eseridir. Eser, birtakım başlıklar altında sıralanmıştır. Bunlar, bilgi, dil, cömertlik, cimrilik, alçakgönüllülük, kibir, hırs, yumuşak huyluluk, zamanın bozukluğu hakkındadır. 484 mısradan oluşan eserin bütününde edep, ahlak, töre ve dinî konularda öğütler verilmiştir. Güzel, faydalı ve etkileyici eserler veren insanlar, aradan yüzyıllar geçse de unutulmazlar. Onların hayat hikâyeleri, yaşadıkları, söyledikleri dilden dile dolaşır ve çağlar üstü bir nitelik kazanır. Türkistan’dan Anadolu’yu aydınlatan Hoca Ahmet Yesevi de işte bu bilge kişilerdendir. 11. yüzyılın ikinci yarısında Türkistan’da dünyaya gelen Ahmet Yesevi, tasavvufta açtığı yol ve yetiştirdiği dervişlerle ve Hikmet’leriyle Orta Asya’dan Anadolu’nun en ücra yerlerine kadar ulaşmış, Anadolu’da Yunus Emre’nin sesiyle birleşmiştir. Hoca Ahmet Yesevi’nin, Hikmet adını verdiği şiirleri Divan-ı Hikmet adlı eserde toplanmıştır. Şiirlerinin önemli konuları şunlardır: İlahi aşk, Allah’ın varlığı, birliği, gücü; dünya ve ahiret hayatı, peygamber sevgisi, İslam dininin kuralları, İslam ahlakı, İslam büyüklerinden kıssalar, tarikat edebi ve kuralları… Hoca Ahmet Yesevi, Hikmetleriyle İslam dinini öğretmeyi ve tasavvuf yoluyla insanları eğitmeyi amaç edinmiştir. HİKMETLERDEN ÖRNEK BİR DÖRTLÜK Başım toprak, cismim toprak, özüm toprak Yandım yakıldım da yine tertemiz olamadım Hakk’a kavuşacağım diyen ruhum özlem içinde Zemzem olup yer altına girdim işte Diğer vasıfları dışında dil ve edebiyat yönünden de Türk kültür ve edebiyatı için çok önemli bir hazine değerinde olan İslami devir ilk dil ve edebiyat metinleri Karahanlı Dönemi’ne aittir. İslam dininin esasları dâhilinde insanları doğruluğa, iyiliğe, adalete, ahlak güzelliğine yönelten bu eserler dönemin dinî geleneğinin çevresinde kaleme alınmışlardır.
qr
İNDİR:
PAYLAŞ:

Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmanız gerekmektedir.