Dilin İşlevleri

Dilin İşlevleri

Harflerle neler yapabilirsiniz? Bu, tamamen harfleri hangi işlevde kullandığınıza bağlıdır. Kaynak ve alıcı arasındaki köprü olan mesajı iletmeye yarayan aracılardan en önemlisi dildir. Dilin kullanılış biçimi, onun işlevini belirler. Diğer ilaçlarla birlikte kullanımında ilaç etkileşimleri göz önüne alınmalıdır. Çocuklarda ve gençlerde grip ve su çiçeğine eşlik eden yüksek ateşte hekime danışılmadan kullanılmamalıdır. Hekim tarafından tavsiye edilmedikçe, hamileler ve süt veren anneler tarafından kullanılmamalıdır. Örneğin bu metin, bilgi vermek amaçlıdır. Burada amaç, nesnel, gözlemlenebilir bilgi vermektir. Bu işlev daha çok kullanma kılavuzlarında, nesnel anlatılarda, bilimsel bildirilerde not ve özetlerde kullanılır. Koş, yoksa düşeceksin! Bu ifadede duygular dile getirilmiştir. Bu, dilin heyecana bağlı işlevidir. Dilin göndergesel işlevinde nesnellik, heyecana bağlı işlevinde öznellik ön plandadır. Özel mektuplarda, öznel betimlemelerde, şiirlerde, eleştiri yazılarında dilin heyecana bağlı işlevinden sıkça yararlanılır. Orman ve Su İşleri Bakanlığı binası önünde yer alan “Lütfen çimlere basınız.” ifadesi, alıcıyı harekete geçirmeyi amaçlar. Senelerce senelerce evveldi Bir deniz ülkesinde Yaşayan bir kız vardı bileceksiniz İsmi; Annabel Lee Hiç birşey düşünmezdi sevilmekten Sevmekten başka beni Edgar Allan Poe (Edgır Elın Po)’nun Annabel Lee (Enibıl Li) isimli şiiri de alıcıyı harekete geçirmeyi amaçlar, şair de dilin heyecana bağlı işlevinden yararlanmıştır. Amaç, alıcıda bir tepki ve davranış değişikliği yaratmaktır. Siyasi seslenişler, reklamlar, genelgeler, el ilanları genellikle dilin bu işleviyle oluşturulur Beni duydun değil mi? Soruları cevapladın mı? Bu konuyu tam anlamadığını söyledin, doğru mu anladım? Mesaj, kanalın, mesajı iletmeye uygun olup olmadığını öğrenmek maksadıyla meydana getirilmişse kanalı kontrol işlevinde kullanılmıştır. Kısacası soru cümlelerine kanalı kontrol işlevi diyebiliriz. Türkçede ekler; yapım ve çekim ekleri olarak ikiye ayrılır. Cümlenin temel ögesi yüklemdir. Mesaj, dille ilgili bilgiler vermek için oluşturulmuşsa “dil ötesi işlev” denir. Beni bu güzel havalar mahvetti, Böyle havada istifa ettim Evkaftaki memuriyetimden. Tütüne böyle havada alıştım, Böyle havada aşık oldum; Eve ekmekle tuz götürmeyi Böyle havalarda unuttum; Şiir yazma hastalığım Hep böyle havalarda nüksetti; Beni bu güzel havalar mahvetti. Bu şiirde olduğu gibi edebî metinlerde dil, şiirsel işlevde kullanılır. Burada da öznellik ön plandadır. İletişim sürecinde dil, farklı işlevlerde kullanılabilir. Dilin hangi işlevde kullanılacağını belirlemek için alıcının özelliklerini ve mesaj içeriğini göz önüne almak gerekir.
qr
İNDİR:
KANALI: Dil ve Anlatım
PAYLAŞ: