Depremler (Dalgalar - 2)

Depremler (Dalgalar - 2)

Deprem, ne zaman olacağı tam olarak tahmin edilemeyen, engellenmesi mümkün olmayan doğal afetlerden biridir. Ancak engelleyemesek de hakkında daha fazla bilgi sahibi olarak yıkıcı etkisini azaltabiliriz. Türkiye’nin yüzde 92’si deprem bölgesinde yer almaktadır. Nüfusumuzun yüzde 95’i deprem tehlikesinde yaşamakta, sanayi merkezlerinin yüzde 98’si, barajlarımızın ise yüzde 93’ü deprem bölgesinde bulunmaktadır. Türkiye’de son 58 yılda depremlerden dolayı yaklaşık 60 bin kişi hayatını kaybetmiş ve dört yüz binden fazla bina yıkılmış veya kullanılamayacak duruma gelmiştir. Ülkemizde son yüz yılda meydana gelen en büyük depremlerden, 26 Aralık 1939’da Erzincan’daki 7.9 büyüklüğündeki depremde, yaklaşık 33.000 kişi; ve 17 Ağustos 1999’da Kocaeli Gölcük’teki 7.8 büyüklüğündeki depremde ise 17.000’den fazla kişi hayatını kaybetmiştir. Doğal nedenlere bağlı olarak oluşan ve yeryüzünde hissedilen yer sarsıntılarına deprem denilmektedir. Yer sarsıntılarının büyük bir bölümü yer kabuğunun hareketlerinden kaynaklanmaktadır. Yani, yerkabuğunu oluşturan levhaların hareketi sonucu oluşan, fay adı verilen kırıklarda biriken enerjinin aniden açığa çıkması depremlerin en önemli sebebidir. Yerin içinde depremin enerjisinin ortaya çıktığı bölgeye “odak noktası” veya “odak bölgesi” denir. Yeryüzünde odak noktasına en yakın bölge ise “dış merkez” veya “merkez üssü” olarak adlandırılır. Burası aynı zamanda depremin en çok hissedildiği bölgedir. Depremler derinliklerine göre derin deprem, orta derin deprem ve sığ deprem olarak sınıflandırılır. Derin depremler derinliği 300 kilometreden fazla olanlardır. Bu depremler çok geniş bir alanda hissedilir ancak yıkıcı etkisi azdır. Derinliği 300 km ile 60 km arasında olanlar orta derin deprem olarak adlandırılır. Derinliği 60 kilometreden az olan sığ depremler ise dar bir alanda hissedilir ancak bu alanda çok büyük hasar oluşturabilir. Depremler nasıl oluşur? Nasıl yayılır ve yıkıcı etkisinin büyüklüğü nelere bağlıdır? Bu etkiyi azaltmanın yolları nelerdir? Bu sorulara cevap bulabilmek için öncelikle fiziğin önemli konularından bir tanesi olan dalgaların yapısını anlamamız gerekir. Dalgalarla ilgili olarak dalga boyu, genlik, periyot ve frekans gibi temel kavramları ve dalgaların enerji taşıdığını biliyoruz. Hatırlayacağınız gibi dalgalar titreşim doğrultularına göre enine ve boyuna dalgalar; enerjiyi taşıma şekillerine göre mekanik ve elektromanyetik dalgalar olarak sınıflandırılır. Birazdan bahsedeceğimiz sismik dalgalar, yani deprem dalgaları hem enine hem boyuna mekanik dalgalara örnekler içermektedir. Sismik dalgalar cisim dalgaları ve yüzey dalgaları olarak ikiye ayrılır. Cisim dalgalarının da P dalgaları ve S dalgaları olmak üzere iki çeşidi vardır.
qr
İNDİR:
KANALI: Fizik

    Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmanız gerekmektedir.