Şiir, Şair ve Zihniyet

Şiir, Şair ve Zihniyet

Günümüzde birer sanat eseri olarak beğeni ve hayranlıkla baktığımız resim ve heykellerin bir zamanlar toplumumuzda yasak olduğunu biliyor muydunuz? Evet… Bir zamanlar Osmanlı toplumunda insan sureti, yani insan resmi ve heykeli yasaktı. Çünkü günah kabul ediliyordu. Aynı dönemlerde Avrupa’da ise büyük ressamlar, kilise ve saray duvarlarını kutsal saydıkları kişilerin resim ve freskleriyle süslüyorlardı. Bu, toplumdan topluma, aynı toplum içinde de dönemden döneme değişen bakış açısını gösterir. Sadece inançla sınırlı kalmayan, bir dönemdeki siyasî, sosyal, ekonomik, sivil ve askerî hayatın duygu, anlayış ve zevk bütününü yansıtan bakış açısına “zihniyet” denir. Her sanatçı içinde yaşadığı dönemin ve çevrenin zihniyetini yansıtır. Bununla birlikte yaşadığı ortamın imkânlarıyla şekillense de her sanatçının kişiliği ve bakış açısı da eserde ortaya çıkar. Bu nedenle şiir incelenirken şairin yetiştiği dönem ve o döneme ait zihniyet göz önünde bulundurulmalıdır. Erkek sesi: Dağlar ile taşlar ile Çağırayım Mevlâm seni Seherlerde kuşlar ile Çağırayım Mevlâm seni Sular dibinde mâhiyle Sahralarda âhû ile Abdal olup yâhû ile Çağırayım Mevlâm seni Yunus Emre, tasavvuf eğitiminin verildiği tekkelerde yetişmiş bir şairdir. Tasavvufa göre dünya bir gurbettir. Can, mutlak varlık olan Allah'a dönecektir. Gerçek sevgili Allah'tır. Yunus Emre ve daha birçok şair, tasavvuf felsefesinin oluşturduğu zihniyetin etkisiyle şiirler yazmıştır. Bu şiirde de zihniyet temada açıkça görülmektedir. Erkek sesi: MAKİNALAŞMAK İSTİYORUM “trrrrum, trrrrum, trrrrum! trak tiki tak! Makinalaşmak istiyorum! beynimden, etimden, iskeletimden geliyor bu! her dinamoyu altıma almak için çıldırıyorum! tükrüklü dilim bakır telleri yalıyor, damarlarımda kovalıyor oto-drezinler lokomotifleri! trrrrum, trrrrum, trrrrum! trak tiki tak makinalaşmak istiyorum! Nazım Hikmet Nazım Hikmet’in şiirinde ise sesler, seçilen kelimeler, içerik ve imge günümüze, yani modern zamana özgü bir dünya görüşü etrafında şekillenen bir zihniyetin izlerini taşımaktadır. Bu şiiri okuyan hiç kimse şiirin Yunus Emre’ye, Fuzuli’ye ya da Faruk Nafiz Çamlıbel’e ait olduğunu düşünmez. Çünkü dönemler farklıdır, sanatçının kişiliğini oluşturan zihniyet farklıdır. Her dönemin ve her şairin zihniyeti ancak kendi şiirini ortaya koyar.
qr
İNDİR:
PAYLAŞ: