Canlılara yaşam ortamı sağlayan gezegen yani yerkürenin şekli ve boyutları ve bunların etkileri hakkında ne biliyoruz? Yaşadığımız dünya tam bir küre şeklinde değildir. Bazen dünyamızın şeklinden bahsederken bir topa benzediği söylenir, resimler ve haritalar da ona göre hazırlanır. Yapılan araştırmalar sonucunda dünyamızın tam bir yuvarlak olmadığını görüyoruz. Yerkürenin, ekvatorda şişkin kutuplarda basık olan kendine özgü şekline geoit denir. Peki yer küremizin boyutları nelerdir; 1-Yüzölçümü= 510 000 000 Km² Hacmi= 1 083 109 Km³ 2- Kutuplar çevresi 40 009 Km Kutuplar yarıçapı= 6357 Km 3-Ekvator çevresi= 40 076 Km Ekvator yarıçapı=6378 Km 4-Basıklık oranı 1/ 297’dir *Yarıçaplar arasındaki fark= 21 KmYerkürenin eksen hareketine bağlı olarak pek çok olay gerçekleşir, bu hareketi üzerinde yaşamamıza rağmen bizler fark edemeyiz. Ama bazı sonuçlarından etkileniriz. Yerküre kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru hareket eder. Dünya bu hareketini yaklaşık 24 saatte tamamlıyor. Buna bir güneş günü, yapmış olduğu harekete ise günlük hareket ya da eksen hareketi deniyor. Yerkürenin bir yarısı aydınlıkken diğer yarısı karanlıkta kalıyor. Gece ve gündüz periyodik olarak birbirini takip ediyor. Sabah güneşin doğuşunu ya da akşam güneşin batışını izleyin, bakın güneş yavaş yavaş nasıl doğuyor ya da kayboluyor. Aslında güneş hep olduğu yerde duruyor. Biz fark etmesek de hareket eden ve gece gündüz oluşumuna neden olan dünyamızın eksen hareketidir. (1)Eksen hareketinin bir diğer sonucu ise güneş ışınlarının aynı noktaya gün içindeki geliş açılarının farklılaşmasıdır. Buna bağlı olarak cisimlerin gölge boyları gün içinde değişir. (2)Ayrıca yine eksen hareketlerine bağlı olarak fiziksel (mekanik) çözülme olayı gerçekleşir. Dünya günlük hareketini gerçekleştirirken gündüz kayaçlar ısınır ve genleşir. Devamında gece olunca ısınan kayaçlar soğur be büzülür. Sıcaklık farklarından dolayı genleşme ve büzülme hareketine maruz kalan kayaçlar bir süre sonra çatlar ve zaman içinde ufalanır.Eksen hareketlerine bağlı olarak günlük sıcaklık ve basınç farkları da meltem rüzgârlarını oluşturur. Meltem rüzgarları karaların denizlerden ve dağların vadilerden daha çabuk ısınıp soğuması, üzerlerinde bulunan hava kütlelerini etkilemesi sonucu oluşurlar. Gündüzleri; denizlerden çabuk ısınan karalara doğru deniz meltemleri, geceleri de çabuk soğuyan karalardan denizlere doğru kara meltemleri eser. Aynı şekilde gündüzleri vadilerden çabuk ısınan dağlara doğru vadi meltemleri, geceleri de çabuk soğuyan dağlardan vadilere doğru dağ meltemleri eser. Dünya üzerinde birbirine göre doğuda ve batıda olan noktalar arasında yerel saat farkları oluşması da eksen hareketinin sonucudur. Yani doğuda güneşi daha erken gören bölgelerde yerel saat ileri, güneşi daha geç gören batıdaki yerlerde ise daha geridir. Eksen hareketi yani günlük harekete bağlı olarak Coriolis (Koriyolis) kuvveti oluşur. Bunun sonunca sürekli rüzgarların yönlerinde sapmalar olur. Sürekli rüzgârlar kuzey yarım kürede sağa, güney yarım kürede sola saparlar. 30° enlemlerinde dinamik yüksek basınç alanları, 60° enlemlerinde dinamik alçak basınç alanları oluşur. Ayrıca okyanus akıntılarında sapmalar meydana gelir.

······ kişi bunu beğendi.   ······ kez gösterildi.

qr
Gömülü kod
EBA
Yorumlar
  • KORAY DAĞ : EĞİTİM BİLİŞİM AĞI ÇALIŞANLARINA;ÖZVERİLİ ÇALIŞMALARI NEDENİ TEŞEKKÜR EDERİM. SEVGİ VE SAYGILARIMLA
  • MUSTAFA ÖZÇAT : EBA 'sız bir eğitimi artık kimse düşünmesin. Emeği geçenlere teşekkürler.

Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmanız gerekmektedir

Bekleyiniz